Đầu vụ lúa là giai đoạn “vạn sự khởi đầu nan”. Mọi công đoạn từ làm đất, chọn giống cho đến quản lý nước, bón phân đợt đầu đều quyết định trực tiếp đến sức sống của cây lúa, khả năng đẻ nhánh và năng suất cuối vụ.
Nếu mắc sai lầm ngay từ đầu vụ, cây lúa rất dễ bị ngộ độc hữu cơ, sinh trưởng kém, dễ nhiễm sâu bệnh về sau. Hãy cùng điểm qua 5 lưu ý quan trọng nhất khi trồng lúa đầu vụ để đảm bảo một vụ mùa bội thu!
1. Vệ Sinh Đồng Ruộng Và Làm Đất Kỹ Càng
Làm đất là bước căn bản nhưng cực kỳ quan trọng để cắt đứt nguồn dịch hại từ vụ trước:
- Cày xới, phơi ải: Sau khi thu hoạch vụ cũ, cần cày vùi rơm rạ và phơi ải đất (nếu điều kiện cho phép) từ 10 – 15 ngày để tiêu diệt mầm bệnh, nấm hại, trứng sâu và hạt cỏ dại.
- Xử lý rơm rạ: Rơm rạ vùi vào đất nếu chưa phân hủy kịp sẽ tiết ra các axit hữu cơ gây ngộ độc hữu cơ (thối rễ, đen rễ). Bà con nên sử dụng các chế phẩm sinh học phân hủy rơm rạ hoặc bón vôi (20 – 30kg/1.000 m2) để hạ chua, hạ hạ phèn trước khi gieo sạ.
- Làm phẳng mặt ruộng: Mặt ruộng bằng phẳng giúp quản lý nước dễ dàng, diệt cỏ dại và ốc bươu vàng hiệu quả hơn.
2. Chọn Giống Chuẩn Và Xử Lý Hạt Giống Đúng Cách
Giống tốt là tiền đề cho cây lúa khỏe mạnh:
- Chọn giống phù hợp: Ưu tiên chọn các giống lúa đạt tiêu chuẩn nguyên chủng hoặc xác nhận, phù hợp với lịch thời vụ địa phương và có khả năng kháng bệnh tốt (như đạo ôn, rầy nâu).
- Xử lý hạt giống trước khi gieo:
- Ngâm ủ hạt giống đủ nhiệt độ và độ ẩm để mầm mọc đều, khỏe.
- Ngót giống hoặc trộn hạt giống trước khi sạ với các chế phẩm kích thích ra rễ, thuốc trừ bệnh/sâu hại đầu vụ để bảo vệ mầm lúa ngay từ khi rễ vừa nhú
3. Diệt Cỏ Dại Và Quản Lý Ốc Bươu Vàng Tận Gốc
Cỏ dại và ốc bươu vàng là 2 “kẻ thù” lớn nhất tấn công lúa giai đoạn mầm:
- Tận diệt ốc bươu vàng:
- Bẫy ốc bằng rãnh thoát nước trên ruộng.
- Phun các dòng thuốc đặc trị ốc bươu vàng (như chứa hoạt chất Niclosamide) ngay khi lấy nước vào ruộng chuẩn bị sạ hoặc ngay sau khi sạ lần nước đầu tiên. Có thể tham khảo sản phẩm Ốc 750WP được phân phối bởi Công ty CPKT Hà Lan.
- Quản lý cỏ dại:
- Sử dụng thuốc trừ cỏ tiền nấm mầm (phun từ 0 – 3 ngày sau sạ) hoặc hậu nấm mầm sớm (7 – 10 ngày sau sạ).
- Giữ mực nước ruộng hợp lý sau khi phun thuốc cỏ để chặn cỏ mọc lại mà không làm ngợp lúa non
4. Bón Phân Lót Và Bón Đón Mảnh (Cử 1) Đúng Thời Điểm
Dinh dưỡng đầu vụ giúp cây lúa bén rễ nhanh và đẻ nhánh sớm:
- Bón lót / Bón cử 1 (7 – 10 ngày sau sạ): Tập trung bón Lân và Đạm (N) cân đối. Lân giúp kích thích hệ rễ phát triển sâu, chống rét/chống phèn; Đạm giúp cây đẻ nhánh nhanh.
- Bổ sung Trung – Vi lượng: Tăng cường Canxi, Silic và Kẽm (Zn) ngay từ đợt bón phân đầu tiên giúp lá cứng, vách tế bào dày, tăng khả năng chống chịu với thời tiết bất lợi và nấm bệnh hại.
- Tránh bón thừa đạm: Bón dư đạm đầu vụ làm lá lúa bị lướt, mỏng lá, rất dễ bị nấm đạo ôn và sâu cuốn lá tấn công.
5. Thường Xuyên Thăm Ruộng Và Phòng Trừ Dịch Hại Sớm
Giai đoạn 7 – 25 ngày sau sạ là lúc cây lúa rất nhạy cảm:
- Theo dõi sâu bệnh: Thường xuyên kiểm tra để phát hiện sớm bệnh đạo ôn lá, bọ trĩ (bọ dè), sâu cuốn lá nhỏ hoặc muỗi hành.
- Quản lý nước khoa học: Áp dụng kỹ thuật tưới “Lộ – Khô – Xen kẽ”. Giai đoạn đầu giữ nước nông (2 – 3cm) để lúa đẻ nhánh tập trung, sau đó rút nước phơi ruộng nhẹ để hạn chế nhánh vô hiệu và giúp rễ ăn sâu.
Lời Kết
Chăm sóc lúa đầu vụ đúng kỹ thuật sẽ tạo nền tảng vững chắc cho cả chu kỳ sinh trưởng của cây lúa. Chỉ cần bà con chủ động trong khâu làm đất, chọn giống, diệt ốc – cỏ và bón phân cân đối, ruộng lúa sẽ phát triển đồng đều, lá xanh dày, rễ trắng khỏe.
