BÁO ĐỘNG HẠN MẶN MÙA KHÔ 2026 – 2027: XÂM NHẬP SÂU 130KM, MIỀN TÂY CẦN LÀM GÌ ĐỂ BẢO VỆ LÚA VÀ SẦU RIÊNG?

Dự báo mặn sẽ đến sớm từ cuối tháng 12/2026 và đạt đỉnh gay gắt từ tháng 1 đến tháng 4/2027 với độ khốc liệt tương đương đợt hạn mặn lịch sử 2015–2016. Hàng trăm nghìn héc-ta lúa Đông Xuân và vườn cây ăn trái – đặc biệt là sầu riêng – đang đối mặt với nguy cơ thiệt hại nặng nề nếu không chủ động ứng phó từ sớm.

1. Xâm nhập mặn lịch sử: Ranh mặn ăn sâu vào nội đồng

Theo thông tin từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino diễn biến phức tạp, mùa mưa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có khả năng kết thúc sớm.

Dự báo chi tiết về tình hình hạn mặn sắp tới:

✓ Thời gian xuất hiện: Bắt đầu từ cuối tháng 12/2026; cao điểm kéo dài từ tháng 1 đến tháng 4/2027.

✓ Độ xâm nhập:

– Tại các cửa sông Cửu Long: Ranh mặn 4g/l xâm nhập sâu từ 50 – 70km (sâu hơn trung bình nhiều năm 7 – 13km)

– Tại các cửa sông Vàm Cỏ: Xâm nhập sâu kỉ lục từ 110 – 130km (sâu hơn trung bình nhiều năm 30 – 42km).

✓ Diện tích nguy cơ bị ảnh hưởng:

 – Lúa Đông Xuân 2026 – 2027: Hơn 85.800 ha (tập trung tại Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau).

 – Lúa – tôm: Khoảng 120.000 ha (tại An Giang, Cà Mau).

  – Cây ăn trái: Khoảng 45.000 ha vùng ven biển chịu áp lực thiếu nước ngọt gay gắt.

*Lưu ý đặc biệt: Sầu riêng là loại cây trồng giá trị kinh tế cao nhưng cực kỳ mẫn cảm với độ mặn. Nếu tưới nước nhiễm mặn vượt ngưỡng, cây sẽ bị suy nhược, cháy lá, rụng quả và thậm chí chết cành hoàn toàn.

Hạn mặn gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc canh tác lúa

2. Kế hoạch ứng phó cho vùng trồng Lúa: “Né mặn” và chọn giống ngắn ngày

Đối với sản xuất lúa Đông Xuân, giải pháp cốt lõi là điều chỉnh lịch gieo sạ theo từng vùng để né đợt mặn đỉnh điểm:

✓ Phân bố thời vụ gieo sạ nghiêm ngặt:

– Trà sớm (10/10 – 30/10): Ưu tiên gieo sạ tại các vùng ven biển, cửa sông, cuối nguồn có nguy cơ mặn xâm nhập sớm.

– Trà chính vụ (01/11 – 30/11): Xuống giống ở các vùng có nguồn nước ngọt ổn định.

– Trà muộn (01/12 – hết tháng 12): Chỉ gieo sạ ở vùng thượng và trung tâm ĐBSCL hoàn toàn chủ động nguồn nước. Tuyệt đối không xuống giống ở những vùng thiếu nước hoặc không chủ động cống ngăn mặn.

✓ Kỹ thuật canh tác:

– Sử dụng các giống lúa ngắn ngày, chịu hạn mặn tốt.

– Giảm lượng giống gieo sạ, quản lý nước tiết kiệm (áp dụng kỹ thuật ướt – khô xen kẽ) và bón phân cân đối để tăng sức đề kháng cho cây.

Người dân miền Tây trữ nước ngọt ở các kênh mương nội đồng để chống hạn mặn

3. Giải pháp “giải cứu” vườn cây ăn trái và Sầu riêng

Cây ăn quả cần quy trình bảo vệ nguồn nước ngọt kỹ lưỡng và kéo dài:

✓ Tích trữ nước ngọt từ sớm: Nạo vét kênh mương nội đồng, củng cố đê bao, cống ngăn mặn và đắp ao/hồ trữ nước ngọt trước khi ranh mặn tiến sâu.

✓ Kiểm tra độ mặn trước khi tưới:

– Luôn đo độ mặn của nước kênh/sông trước khi lấy vào vườn.

– Mức mặn an toàn chung: Không tưới nước có độ mặn > 1‰.

– Với cây mẫn cảm (Sầu riêng, Chôm chôm, Măng cụt): Tuyệt đối không tưới nước có độ mặn > 0,5‰.

✓ Biện pháp giữ ẩm và chăm sóc:

– Giữ ẩm mặt đất: Dùng rơm rạ, lá dừa, cỏ khô hoặc màng phủ nông nghiệp để che phủ gốc, hạn chế tối đa sự bốc thoát hơi nước.

– Tưới tiết kiệm: Lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt, phun mưa để tối ưu lượng nước tưới.

– Tăng cường sức đề kháng: Tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, Humic/Fulvic giúp đất tơi xốp, giữ ẩm tốt và hỗ trợ bộ rễ chống chịu vi khí hậu khắc nghiệt.

Chủ động cập nhật thông tin dự báo thời tiết và đo độ mặn thường xuyên chính là “chìa khóa” giúp nhà nông Miền Tây bảo vệ thành quả mùa vụ trước làn sóng hạn mặn 2026 – 2027!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *